O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 8-sentabrdagi PQ-275-son qarori asosida tashkil etilgan, mamlakat ta’lim tizimida sifatni ta’minlash, baholash va akkreditatsiya jarayonlarini xalqaro standartlar asosida yo‘lga qo‘yish, rivojlantirish hamda muvofiqlashtirishga mas’ul bo‘lgan markaziy davlat organidir.
Agentlikning bosh maqsadi — O‘zbekiston ta’lim tizimini xalqaro standartlarga mos ravishda modernizatsiya qilish, ta’lim xizmatlarining sifatini oshirish va barcha bosqichlarda samaradorlikni ta’minlashdir. Shu maqsadda, Agentlik o‘rta maxsus, kasbiy, oliy va oliy ta’limdan keyingi ta’lim tashkilotlarining faoliyatini kompleks baholash, ularni davlat akkreditatsiyasidan o‘tkazish hamda ichki va tashqi sifat nazoratini amalga oshirish bo‘yicha yagona tizimni shakllantiradi.
Baholash va qaror qabul qilishda xolislik hamda mustaqillikka amal qilish
Har bir tashkilot hamda shaxsga nisbatan adolat hamda tenglikni ta'minlash
Jarayonlar va qarorlar ochiqligini ta’minlash, ta’lim tashkilotlari hamda jamiyat bilan ishonchli hamkorlikni yo'lga qo'yish
Ta’lim sifatini doimiy oshirishga intilish hamda ilg‘or amaliyotlarni qo‘llash
Yangiliklarga ochiqlik, raqamlashtirish hamda zamonaviy texnologiyalarni tatbiq etish
Mahalliy va xalqaro hamkorlikni rivojlantirish orqali ta’lim sifatini kuchaytirish
Oʻzbekistonda ta’lim sifatini ta’minlash tizimining markazlashgan institutsional asosi 2017-yilda yaratildi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 20-apreldagi PQ-2909-son qaroriga muvofiq qabul qilingan Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 18-iyuldagi 515-son qarori bilan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Ta’lim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi tashkil etildi. Mazkur Inspeksiya Davlat test markazining ta’lim sifatini nazorat qilish, pedagog kadrlarni attestatsiyadan oʻtkazish hamda ta’lim muassasalarini attestatsiyadan oʻtkazish boʻyicha faoliyat yurituvchi tarkibiy boʻlinmasi negizida shakllantirildi.
Mazkur qaror bilan Inspeksiyaga ta’lim sifati ustidan davlat nazoratini amalga oshirish, mulkchilik shakli va idoraviy boʻysunuvidan qat’i nazar davlat va nodavlat ta’lim tashkilotlarini attestatsiya hamda davlat akkreditatsiyasidan oʻtkazish, davlat ta’lim standartlari va malaka talablariga muvofiqlikni tahlil qilish, shuningdek sifat monitoringi bilan bogʻliq boshqa vazifalarni amalga oshirish kabi muhim vakolatlar yuklatildi. Shu tariqa, 2017-yildan boshlab Oʻzbekistonda ta’lim sohasida tashqi sifatni ta’minlashning asosiy funksiyalarini amalga oshiruvchi davlat instituti faoliyat yurita boshladi.
Mazmunan, ushbu tizim milliy sifatni ta’minlash tizimini shakllantirish uchun muhim boʻlgan tashqi baholash, attestatsiya, davlat akkreditatsiyasi, dalillarni yigʻish hamda ta’lim tashkilotlari faoliyati ustidan tartibga soluvchi nazorat kabi funksiyalarni oʻz ichiga olgan edi. Bu esa amaldagi akkreditatsiya va sifatni ta’minlash tizimi 2025-yilda birdaniga shakllanmaganini, balki avvaldan faoliyat yuritib kelgan davlat tizimi asosida bosqichma-bosqich rivojlanganini koʻrsatadi.
“Yangi Oʻzbekiston” doirasida amalga oshirilgan keng koʻlamli ma’muriy islohotlar natijasida 2022-yilda davlat boshqaruvi tizimining institutsional tuzilmasida oʻzgarishlar amalga oshirildi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 21-dekabrdagi PF-269-son Farmoniga muvofiq, 2023-yil 1-yanvardan boshlab Inspeksiyaning funksiya va vakolatlari Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi hamda Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi oʻrtasida taqsimlandi.
2025-yilda institutsional konsolidatsiyaning yangi bosqichi boshlandi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 5-maydagi PF-76-son Farmoni bilan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Ta’lim sifatini ta’minlash milliy agentligi tashkil etildi. Mazkur Farmonda ta’lim va ilmiy tashkilotlarni tashqi baholash mexanizmlarini joriy etish hamda ta’lim xizmatlari sifatini oshirish islohotning asosiy maqsadi sifatida belgilangan.
Shuningdek, Agentlikka ta’lim tashkilotlarini tashqi baholash, xalqaro standartlar va ilgʻor xorijiy tajriba asosida sifatni baholash mezonlari hamda metodlarini ishlab chiqish va takomillashtirish, xalqaro hamkorlikni kengaytirish, xalqaro sifatni ta’minlash tashkilotlariga a’zolikni ta’minlash hamda milliy akkreditatsiya tizimining xalqaro tan olinuviga erishish kabi vakolatlar yuklatildi.
Mazkur izchillik akkreditatsiya tizimining keyingi normativ-huquqiy rivojlanishida ham oʻz aksini topdi. Xususan, Vazirlar Mahkamasining 2025-yildagi 498-son qarori bilan oʻrta maxsus, professional, oliy, oliy ta’limdan keyingi ta’lim, qayta tayyorlash va malaka oshirish tashkilotlari uchun kompleks hamda maxsus davlat akkreditatsiyasi tizimi joriy etildi. Mazkur qaror bilan Agentlik akkreditatsiya bilan bogʻliq tartibga solish, reyestrlarni yuritish, monitoring va tan olish jarayonlarining markaziy vakolatli organi sifatida belgilandi.
Tashqi baholash
Ta’lim tashkilotlari faoliyatini xolis va tizimli ravishda tashqi auditdan o‘tkazish mexanizmi.
Akkreditatsiya
Kompleks va maxsus davlat akkreditatsiyasi jarayonlarini xalqaro standartlar asosida amalga oshirish.
Sifat monitoringi
Ta’lim xizmatlari sifatini doimiy tahlil qilish va rivojlanish trayektoriyasini belgilash.
Xalqaro hamkorlik
Xalqaro sifatni ta’minlash tarmoqlari bilan integratsiya qilish va tajriba almashish.
Normativ nazorat
Sifatni ta’minlash sohasidagi me’yoriy hujjatlarni ishlab chiqish va amaliyotga joriy qilish.
Tan olish jarayonlari
Milliy akkreditatsiya natijalarining xalqaro darajada tan olinuviga erishish strategiyasi.